Brent 17 Eylül'deki 104,82 dolardan 22 Eylül'de 100,05 dolara indi. Aynı beş günde Libya'da bir vana, Mali'de bir karayolu ve Sudan'da akaryakıt istasyonları kesildi; ucuzlayan varil hiçbirine değmedi.

Afrika Masası · 22 Eylül 2026 · 9 dk

Sütun akışı

Olaylar

Tümü ›

22.09OrtaOrta Doğu ve Kuzey AfrikaBrent 17 Eylül'deki 104,82 dolardan 22 Eylül'de 100,05 dolara indi, Hürmüz geçiş verileri çelişiyor 22.09OrtaOrta Doğu ve Kuzey AfrikaErdoğan BM Genel Kurulu'na 16. kez hitap etti: 190'dan fazla ülkenin iradesi 5 ülkeye bağlı olamaz 22.09OrtaSahra Altı AfrikaLibya'da Şarara boru hattının 7 numaralı vanası kapatıldı, NOC günlük 130 bin varil kayıp bildirdi 22.09OrtaAvrasyaTrump Belarus'tan potasyum alımı için dev anlaşma açıkladı, Lukaşenko bu yılın üretiminin tamamı sözleşmeli diye yanıt verdi 22.09YüksekAvrasyaUkrayna Kuybışev ve Ufa rafinerilerini vurdu: Rus rafineri kapasitesinin %45'inden fazlası devre dışı 21.09OrtaAmerikaSheinbaum: Meksika ABD'den alımları artıracak, USMCA için Çin ithalatını kısacak 21.09OrtaTürkiye ve ÇevresiYurt dışı üretici fiyatları Ağustos'ta yıllık %32,60 arttı, enerjide artış %106,24'e ulaştı 17.09YüksekAvrupaAvrupa gaz depoları kışa %68,5 doluluk ile giriyor, TTF 17 Eylül'de 77-79 euro bandında işlem gördü 17.09YüksekGüney AsyaKörfez krizi Güney Asya'yı vurdu: Asya spot LNG 30 $/mmBtu, Bangladeşli fabrikaların %78'i üretimi kesti 17.09YüksekAmerikaCarney, AB'nin ilk ortak üyelik teklifini Strazburg'da karşıladı; Kanada mallarının %70'i ABD'ye gidiyor

Raporlar

Tümü ›

IJeo-Ekonomi·Analiz·Avrasya

Rusya'da rafinaj kaybı savaş verisi olmaktan çıktı, para politikası kalemi oldu: kapasitenin %45'i dışarıda

Moskova Rafinerisi'nin iki damıtma ünitesi de yandı, 21-22 Eylül gecesi Kuybışev ve Ufaneftehim vuruldu. Rusya Merkez Bankası faiz metninde artık akaryakıt fiyatlarını çekirdek enflasyon dinamiğinin içinde sayıyor.

Avrasya Masası · 22 Eylül 2026 · 9 dk

IJeo-Ekonomi·Analiz·Avrupa

Tampon iki yerde birden ince: Avrupa depoları %68,5 iken Asya spotu 30 dolara çıktı

Avrupa depoları kışa %68,5 doluluk ile giriyor, Asya spot LNG 30 dolara çıktı. Aynı kargolar için yarışan iki taraf var ve sonucu fiyat değil, kimin piyasadan çekildiği ölçüyor.

Enerji ve Deniz Yolları Masası · 18 Eylül 2026 · 9 dk

IJeo-Ekonomi·Derin analiz·Türkiye ve Çevresi

Vurulan damıtma ünitesinden 100 liralık motorine: Rus rafineri kapasitesi ve Türkiye'nin üç kanallı faturası

Ukrayna İHA'ları Rus rafineri kapasitesini kesiyor, Moskova ihracatı kapatıyor, Türkiye kargo tahsisinin yarısını kaybediyor. Ama pompadaki 100 lira tek bir şokun değil, üç ayrı kanalın toplamı.

Türkiye ve Çevresi Masası · 18 Eylül 2026 · 12 dk

IJeo-Ekonomi·Analiz·Orta Doğu ve Kuzey Afrika

İki boğaz, tek kaldıraç: Hürmüz kapalıyken Kızıldeniz rotası neden artık güvenli liman değil

Doğu-Batı boru hattının kapanması ve Husilerin Bab-ül Mendeb kıyısını ele geçirmesi, Körfez ihracatının iki çıkış yolunu aynı hafta baskı altına aldı.

Enerji ve Deniz Yolları Masası · 16 Eylül 2026 · 9 dk

Karar modülleri

Son rapordan: Afrika'da yakıt sorunu artık fiyat değil son kilometre: vana, yol ve pompa ayrı ayrı kesiliyor · 22 Eylül 2026

Raporda aç ›

Olasılıklar

Senaryolar

Senaryo	Olasılık	Tetikleyici	Piyasa etkisi
H1Kesintiler yerel kalır	%55	Libya'da vana günler içinde açılır, Mali'de konvoy düzeni sürer, Sudan'da İHA dalgası El-Ubeyyid ile sınırlı kalır.	Üç kesinti de bölgesel kıtlık olarak kalır; küresel ham petrol dengesine belirgin bir katkı yapmaz.
H2Libya'da mücbir sebep	%30	Şarara hattındaki kesinti uzar, Libya Ulusal Petrol Kurumu mücbir sebep ilan eder ve Zaviye rafinerisi durur.	Günde 130.000 varilin üzerinde kayıp kalıcılaşır, Libya kendi ürün arzında da açık verir.
H3Sahel'de abluka genişler	%15	JNIM ablukası Senegal ve Fildişi Sahili koridorlarının ötesine taşar, komşu ülkelerde yakıt dağıtımı da kesilir.	Batı Afrika'da yakıt kıtlığı ülke sınırlarını aşar; insani yerinden edilme 400.000 kişilik mevcut seviyenin üzerine çıkar.

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,5 · OPERASYONEL ORT. 3,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

Rafinaj açığı
5/5
Kıta genelinde rafine yakıt ihtiyacının yaklaşık %70'i ithalatla karşılanıyor; Güney Afrika'da kapasite on yılda yarıya indi.
Karayoluna bağımlı ikmal
5/5
Mali akaryakıtının yaklaşık %95'ini karayoluyla ithal ediyor; denize çıkışı olmayan ülke için alternatif koridor yok.
Tek noktaya bağlı ihracat altyapısı
4/5
Libya'da günde 350.000 varillik Şarara sahası tek bir boru hattı ve vana üzerinden Zaviye terminaline bağlı.
Dağıtım ağının askerî hedef olması
4/5
BM belgelerine göre El-Ubeyyid ve Er-Rahad'da en az 13 akaryakıt istasyonu İHA saldırılarında hasar gördü.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

Konvoy koruma maliyeti haftalar
4/5
14 Eylül'de 900'den fazla tanker ancak askerî koruma altında Bamako'ya girebildi; koruma kapasitesi konvoy sıklığını sınırlıyor.
Teknik ekiplerin erişimi günler
3/5
Libya Ulusal Petrol Kurumu teknik ekiplerin kapatılan vana bölgesine ulaşamadığını bildirdi; onarım süresi güvenliğe bağlı.
Fail belirsizliği haftalar
3/5
Libya'da vanayı kapatan grup açıklanmadı, Sudan'da İHA saldırılarını üstlenen olmadı; müzakere edilecek muhatap tanımlı değil.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %75 · GÜRÜLTÜ %25

SİNYAL
Libya'da tek vana ülke üretiminin onda birine yakınını durdurdu
Libya Ulusal Petrol Kurumu 22 Eylül'de 7 numaralı vananın kapanmasıyla günlük kaybın yaklaşık 130.000 varile ulaştığını bildirdi.
Veri: Brent ham petrol ›Asharq Al-Awsat — NOC: Şarara hattı kapanmasının kaybı günlük 130 bin varil
SİNYAL
Mali'de yakıt ikmali askerî operasyona dönüştü
14 Eylül'de 900'den fazla tanker askerî koruma altında Bamako'ya girdi; abluka başladığından bu yana 300'den fazla tanker imha edildi.
Al Jazeera — Mali bağımsızlığını ağırlaşan güvenlik krizinde kutluyor
SİNYAL
Rafinaj açığının maliyeti ölçülebilir hâle geldi
Güney Afrika Merkez Bankası çalışmasına göre kapanmalar 2021–2024'te yaklaşık 76 milyar rand (4,68 milyar $) ve 5.400 istihdam kaybı yarattı.
Businessday NG — Rafineri kapanmaları Güney Afrika'ya 4,68 milyar dolara mal oldu
GÜRÜLTÜ
Petrolün ucuzlaması yakıt krizinin gevşediği anlamına gelir
Brent 17 Eylül'deki 104,82 dolardan 22 Eylül'de 100,05 dolara indi; aynı günlerde Libya, Mali ve Sudan'daki üç kesintinin hiçbiri fiyata bağlı değildi ve hiçbiri gevşemedi.
Veri: Brent ham petrol ›TradingEconomics — Brent ham petrol fiyat ve haber sayfası

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfı	Maruziyet	Aktarım kanalı	H1	H2	H3	Beklenen	Kanaat	Vade	İzlenecek
Emtia	Akdeniz rafine ürün primi	Libya ve Rusya kaynaklı eşzamanlı rafinaj kaybı ürün arzını daraltıyor	+	++	+	+1,30	●●●	0–3 ay	Zaviye rafinerisinin çalışma durumu ve Libya mücbir sebep ilanı
Emtia	Hafif ham petrol eğrisi	Libya üretim kaybının küresel dengeye geçip geçmediği	0	+	0	+0,30	●●●	0–3 ay	Libya Ulusal Petrol Kurumu günlük üretim bildirimleri
Navlun ve sigorta	Batı Afrika ve Kızıldeniz hatları	Kara konvoyu ve liman riski sigorta primine yansıyor	−	−	−−	−1,15	●●●	3–12 ay	Bamako konvoy sıklığı ve Sudan liman-karayolu hattı bildirimleri
Egemen borç	Akaryakıt ithalatçısı Afrika ekonomileri	Rafinaj açığı cari dengeyi varil fiyatından bağımsız bozuyor	−	−	−−	−1,15	●●●	12+ ay	Rafine ürün ithalatının toplam petrol faturasındaki payı

Son 30 gün

Bölgesel dağılım

En sık geçen

Aktörler

Batı dışı kaynaklar