OrtaI Jeo-Ekonomi ve Darboğazlar12 Eylül 2026, Cumartesi
BRICS Yeni Delhi zirvesi: bildiri tek taraflı tarifelere ve BM onayı olmayan yaptırımlara karşı çıktı
Şi yedi yıl aradan sonra Hindistan'daydı; bildiri ABD'nin adını anmadan tek taraflı ticaret önlemlerini eleştirdi.
Al Jazeera'nın aktardığına göre 12–13 Eylül'de Yeni Delhi'deki Bharat Mandapam'da yapılan 18. BRICS zirvesinde Yeni Delhi Bildirisi oybirliğiyle kabul edildi. Şi Cinping yedi yıl aradan sonra Hindistan'ı ziyaret etti; Putin ve Pezeşkiyan zirveye katılırken Brezilya'yı Devlet Başkanı Lula yerine Dışişleri Bakanı Vieira temsil etti. On bir üye dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 49'unu ve ekonomisinin yaklaşık yüzde 40'ını temsil ediyor.
India TV'nin canlı yayın notlarına göre bildiri, ABD'nin adını anmadan tek taraflı tarife ve tarife dışı önlemlere karşı çıktı ve BM'nin onaylamadığı tek taraflı yaptırımları hukuka aykırı buldu. İran konusunda herhangi bir tarafı kınamadı; dil 2025 Rio bildirisine göre yumuşadı. Zirve, yaptırım ve tarife rejimlerine karşı ortak söylemin güçlendiğini, ancak üyeler arasında İran savaşı konusunda uzlaşmanın sınırlı kaldığını gösteriyor.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
Yeni Delhi Bildirisi, BRICS'in ABD'yi adıyla anmadan tek taraflı tarifelere ve BM onaysız yaptırımlara karşı söylem birliğini güçlendirdi; Şi'nin yedi yıl sonra Hindistan'a gelmesi de Hindistan–Çin ilişkisinde yumuşamaya işaret ediyor. Ancak İran konusundaki yumuşayan dil ve Lula'nın katılmaması, üyeler arasındaki uzlaşının sınırlı olduğunu gösteriyor. En olası yol, bildirinin söylem düzeyinde kalması ve ortak karşı önlemlere dönüşmemesi.
Olası etkiler
- Küresel ticaret düzeniBelirsizOrta vade
Dünya nüfusunun yaklaşık yarısını temsil eden bir grubun tek taraflı tarifeleri ve BM onaysız yaptırımları hukuka aykırı bulması, ABD ticaret ve yaptırım politikalarının meşruiyetine yönelik itirazı kurumsallaştırıyor ancak doğrudan bağlayıcı etki yaratmıyor.
- Hindistan–Çin ilişkileriOlumluOrta vade
Şi'nin yedi yıl aradan sonra Hindistan'ı ziyareti, iki büyük üyenin rekabetini yönetme iradesine işaret ediyor; bu, BRICS içinde karar alma kapasitesini artırabilir.
- Türkiye dış politikasıBelirsizUzun vade
Tarife ve yaptırım rejimlerine karşı güçlenen ortak söylem, ABD yaptırım riskleriyle yüzleşen Türkiye için alternatif bir diplomatik platformun ağırlık kazandığını gösteriyor; ancak Batı ile ittifak ilişkileri nedeniyle Ankara'nın bu platforma yakınlaşmasının maliyeti de artıyor.
İhtimaller
- 1Söylemsel birlik, somut adım yok%75
Bildiri gündem belirler ancak üyeler tarifelere karşı koordineli ekonomik önlem almaz; ikili ilişkiler öncelikli kalır.
İzlenecek: Zirve sonrası bakanlar düzeyinde somut uygulama kararlarının bulunmaması ve ABD'nin tepkisiz kalması
- 2İç ayrışmanın belirginleşmesi%15
İran savaşı ve ABD ile ikili ilişkiler üyeleri farklı yönlere çeker; ortak söylem bile zayıflar.
İzlenecek: İran konusunda üyeler arası çelişen resmi açıklamalar ya da bir üyenin bildiriden uzaklaşması
- 3Somut mekanizmalarda ilerleme%10
Ticaret ve ödeme işbirliği alanında ortak mekanizmalar hayata geçirilir; ABD tarife politikasına karşı pratik alternatifler güçlenir.
İzlenecek: BRICS maliye ve ticaret bakanlarından uygulama takvimi içeren duyurular
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.