OrtaV Teknoloji Jeopolitiği ve Yapay Zekâ17 Eylül 2026, Perşembe
AB Komisyonu 13 yaş altına sosyal medya yasağı önerdi, 13-14 yaş için vasi denetimli hesap getiriyor
Von der Leyen ve Virkkunen'in 17 Eylül'de Strazburg'da sunduğu taslak, 15 yaş altında bağımsız hesabı kapatıyor ve platformlara yıllık denetim ücreti getiriyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile İcracı Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, 17 Eylül 2026'da Avrupa Parlamentosu'nun Strazburg oturumunda çocukların çevrim içi korunmasına ilişkin yasa taslağını sundu. Taslak üç yaş eşiği kuruyor: 13 yaşın altındakiler sosyal medyayı bağımsız olarak kullanamayacak, 13-14 yaş arası yalnızca vasi gözetimindeki sınırlı özellikli ve süre kontrollü hesaplarla erişebilecek, 15 yaşından itibaren bağımsız hesap açılabilecek. Kurallar 18 yaş altındaki tüm kullanıcılar için ek koruma yükümlülükleri içeriyor ve yalnızca sosyal medyayı değil, video paylaşım platformlarını, çevrim içi oyunları ve yapay zekâ arkadaş uygulamalarıyla sohbet botlarını da kapsıyor.
Taslak, reşit olmayanlara kişiselleştirilmiş reklam gösterilmesini, geçmiş davranışa dayalı profilleme ile beslenen algoritmik akışları, sonsuz kaydırma gibi bağımlılık yaratan tasarım öğelerini, ödül mekanizmalarını ve gece saatlerinde gönderilen bildirimleri yasaklıyor; tanımadığı kişilerin çocuklara mesaj göndermesi de engelleniyor. Eunews'in aktardığına göre ispat yükü platformlara geçiyor: şirketler Komisyon'a ve bağımsız denetçilere uyum planı sunmak zorunda ve incelemeler için 90 günlük bir süre öngörülüyor. IBTimes UK'nin aktardığına göre taslak, Dijital Hizmetler Yasası'ndaki denetim ücreti sistemini genişleterek Komisyon gözetimindeki belirli sağlayıcılardan yıllık bir ücret alınmasını da öngörüyor; ücretin tutarı metinde açıklanmadı. Taslağın yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve Konsey ile müzakere edilmesi gerekiyor, yürürlük tarihi belirlenmiş değil.
Talay değerlendirmesi
Sonuç
AB, çocukların çevrim içi korunmasını platformların gönüllü politikalarından çıkarıp doğrudan yasal yükümlülüğe dönüştürmeyi öneriyor; ispat yükünün şirketlere geçmesi ve yıllık denetim ücreti bunun en somut işaretleri. Taslak Parlamento ve Konsey müzakerelerinden geçmeden bağlayıcı olmayacağı için kısa vadeli etkisi düzenleyici belirsizlik. En olası yol, yaş eşiklerinin korunduğu ancak uygulama takviminin uzatıldığı bir uzlaşı.
Olası etkiler
- Platform ekonomisiOlumsuzOrta vade
Yaş doğrulama, varsayılan gizlilik ve algoritmik akış kısıtları reşit olmayan kullanıcı başına gelir modelini daraltıyor. Kişiselleştirilmiş reklam yasağı, genç kitleye dayanan uygulamalarda reklam envanterinin değerini düşürür.
- Uyum maliyeti ve rekabetBelirsizUzun vade
Yıllık denetim ücreti ve 90 günlük inceleme süreci büyük platformlar için yönetilebilir bir maliyet, küçük sağlayıcılar için orantısız yük olabilir. Bu, pazarda yoğunlaşmayı artırma riski taşıyor.
- Türkiye ve AB dışı pazarlarBelirsizUzun vade
AB kuralları küresel ürün tasarımını şekillendirdiği için yaş doğrulama ve varsayılan koruma özellikleri Türkiye dahil AB dışı pazarlara da taşınabilir. Bu, yerel düzenleme yapılmadan da uygulama davranışını değiştirir.
İhtimaller
- 1Yaş eşikleri korunur, takvim uzar%55
Parlamento ve Konsey 13 ve 15 yaş eşiklerini korur ancak yaş doğrulama ve denetim ücreti hükümleri için daha uzun geçiş süresi tanır.
İzlenecek: Parlamento raportör taslağında yaş eşiklerinin değişip değişmediği ve Konsey'in genel yaklaşım metni.
- 2Metin belirgin biçimde yumuşar%30
Üye devletlerin bir bölümü ve sektör baskısı sonucu yasak yerine ebeveyn onayına dayalı esnek model benimsenir.
İzlenecek: Konsey müzakerelerinde 13 yaş yasağının 'ebeveyn onayı' formülüne dönüştürülmesi.
- 3Taslak tıkanır%15
Yaş doğrulamanın mahremiyetle çatışması ve üye devletler arası ayrışma nedeniyle dosya bu yasama döneminde sonuçlanmaz.
İzlenecek: Veri koruma otoritelerinin olumsuz görüşü ve dosyanın Konsey gündeminden düşmesi.
Olasılıklar kaynaklara dayanan kalibre yargıdır, ölçüm değildir; yeni bilgiyle güncellenir. Yatırım tavsiyesi değildir.
Piyasa tepkisi
Etkilenen göstergeler
- Bağımsız hesap yaş sınırı▲ 15 yaş
- Uyum incelemesi süresi▲ 90 gün