IV Makro Politika ve Borç Piyasaları
Fona devir (TMSF)
BDDK'nın, sorunlu bir bankanın temettü hariç ortaklık haklarını ile yönetim ve denetimini Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devretmesi.
Nasıl işler
Fona devir, Bankacılık Kanunu'nun 71. maddesine dayanır. Kanun önce 67. maddede sayılan sorunlar için 68, 69 ve 70. maddelerde düzeltici, iyileştirici ve kısıtlayıcı önlemler öngörür. Bu önlemler 12 ay içinde alınmazsa ya da bankanın mali bünyesi güçlendirilemiyorsa BDDK son basamağa geçer. Karar için Kurul'un en az beş üyesinin aynı yönde oy vermesi gerekir.
TMSF'ye göre 71. madde beş durumu sayar. Mali bünye güçlendirilemiyorsa ya da faaliyetin sürmesi mudilere ve mali sisteme tehlike oluşturuyorsa BDDK harekete geçebilir. Banka yükümlülüklerini vadesinde ödeyemiyorsa ya da borçları varlıklarını aşıyorsa da aynı yetki doğar. Beşinci durum, hâkim ortakların banka kaynaklarını kendi lehlerine kullanıp bankayı zarara uğratmasıdır.
BDDK iki yoldan birini seçer. Faaliyet iznini kaldırabilir; o zaman yönetim Fon'a geçer, Fon sigortalı mevduatı öder ve bankanın iflasını ister. Ya da izni kaldırmadan ortaklık haklarını ile yönetimi Fon'a devreder. Bu durumda Fon bankayı güçlendirebilir, satabilir, başka bir bankayla birleştirebilir ya da varlıklarını başka bankaya aktarabilir.
Süre sınırlıdır. TMSF'ye göre devir, birleşme ya da satış süreci devir tarihinden itibaren en geç dokuz ayda tamamlanır; Fon Kurulu bunu en fazla üç ay uzatabilir. Süre içinde sonuç alınamazsa BDDK Fon'un talebiyle faaliyet iznini kaldırır. Tuzak, fona devri doğrudan iflas saymaktır: izin yerinde kaldığı sürece banka çalışır, ortakların yönetim hakkı ise biter.
Bizim için neden önemli
Fona devir, bir finans krizinin piyasa sorunundan denetim sorununa geçtiği anı işaretler. Fon yönetimi mudiyi korur, ama satış ya da birleşme süreci boyunca bankanın varlık ve yükümlülükleri piyasaya belirsizlik olarak yansır. Türkiye'de yabancı yatırımcı bu tür kararları tek bankanın sorunu olarak değil, denetim zincirinin sağlamlığı olarak okur. Bu yüzden devir haberini CDS ve banka hissesi primiyle birlikte izleriz.