İçeriğe geç
Gün batımına doğru ormanın ardında yükselen İstanbul Maslak iş bölgesinin gökdelenleri

IV Makro Politika ve Borç Piyasaları·Analiz·Türkiye ve Çevresi

Dolarizasyon şirket kanalından döndü, net tampon bu hıza dayanmıyor

Şirketler 13 Kasım haftasında 5,3 milyar dolarlık dövize geçti. Aynı hafta yabancı hem hisse hem tahvil aldı. Swap hariç net rezerv 28,5 milyar dolarda yatay; bir yıl içinde ödenecek dış borç 240,2 milyar dolar.

Türkiye ve Çevresi Masası · 20 Kasım 2026 · 7 dk okuma · 14 kaynak

Talay Insight Analiz MasasıYZ destekli analiz, editör kontrolünden geçmiştirSorumlu yayıncı: Lu Apps LLCDoğruluk karnesiDüzeltme talebi

Şirket genel merkezlerinin yoğunlaştığı İstanbul Maslak iş bölgesi, 1 Haziran 2023 — arşiv fotoğrafı, temsilîFotoğraf: Jackmaldow / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · boyutlandırıldı · Kaynak

Önemi

Gürültü: 10 yıllık getirinin 19 Kasım'da gün içi %36,97 ile tüm zamanların zirvesini gördüğü manşeti; Investing serisi aynı günü %33,83 kapatıyor. Sinyal: tüzel kişiler 13 Kasım haftasında 5,295 milyar dolarlık döviz ekledi, bireyler 133 milyon dolar azalttı. Yabancı aynı hafta 393 milyon dolar aldı. Kısıt artık dış talep değil, yerli bilançonun korunma talebi ile 28,5 milyar dolarlık swap hariç net tampon arasındaki makas.

Etkiler

  • Tüzel kişiler 13 Kasım haftasında parite etkisinden arındırılmış 5,295 milyar $ döviz ekledi. Toplam artış 5,16 milyar $ ile 17 Temmuz'dan beri en büyüğü; fon krizinden bu yana birikim 12,16 milyar $.
  • Swap hariç net rezerv 28,5 milyar $, bir yıl içinde ödenecek dış borç 240,2 milyar $. Net tampon bu borcun %11,9'unu karşılıyor; şirketlerin tek haftalık döviz eklemesi tamponun %18,6'sına denk (Talay hesabı).
  • Brüt rezervin 2,113 milyar $'lık düşüşü altın değerlemesinden geldi; döviz rezervi 2,227 milyar $ arttı. Brüt tamponun %62,7'si altın, yönünü ons fiyatı belirliyor.

Gürültü

10 yıllık getiri tüm zamanların zirvesini gördü

Sinyal

Dolarizasyon haneden şirkete geçti

Sinyal ve Gürültü ›

Dolarizasyon şirket kanalından döndü, net tampon bu hıza dayanmıyor haritası

Gürültü rekor getiride, sinyal şirket mevduatında

Bloomberg HT 19 Kasım 16:41'de 10 yıllık getirinin gün içinde %36,97'ye çıktığını yazdı. Kanal bunu tüm zamanların zirvesi saydı. Önceki zirve 22 Mayıs'taki %36,52'ydi. Investing.com serisi ise aynı günün kapanışını %33,83, 18 Kasım'ı %33,95 veriyor. Aradaki 314 baz puanlık fark büyük ihtimalle farklı gösterge tahvilden geliyor. Hangisinin esas gösterge olduğu doğrulanamadı. Investing serisine göre getiri o gün 12 baz puan geriledi. Rekor manşeti bu yüzden zayıf bir zemine basıyor.

Sinyal aynı gün yayımlanan para ve banka verisinde. TCMB'nin 19 Kasım verisine göre döviz mevduatı 13 Kasım haftasında parite etkisinden arındırılmış 5,16 milyar $ arttı. Bloomberg HT aynı rakamı 5,2 milyar $ diye yuvarladı. Bu, 17 Temmuz haftasındaki 5,26 milyar $'dan beri en büyük artış. Tüzel kişiler 5,295 milyar $ ekledi, bireyler 133 milyon $ azalttı. Dolarizasyon, yani tasarrufun TL'den dövize kayması, bu kez haneden değil şirketten geliyor.

Yabancı alırken yerli korunuyor

Yurt dışı yerleşikler aynı hafta 247 milyon $'lık hisse ve 146 milyon $'lık tahvil aldı. İkisinin toplamı 393 milyon $. Şirketlerin döviz eklemesi bunun yaklaşık 13,5 katı (Talay hesabı). CDS 18 Kasım'da 240,02 baz puandaydı; dış risk primi sıçramadı. 16 Kasım raporumuz uzun ucun yabancı alıcısının çekildiğini yazmıştı. Bu hafta yabancı tahvile geri döndü, ama baskı dinmedi. Satış ve korunma artık yerli bilançolardan geliyor.

Zamanlama soruşturmayla örtüşüyor. Savcılık 19 Kasım'da eski BDDK Başkanı Kavcıoğlu'na yurt dışına çıkış yasağı koydu. Gözaltındaki 7 şüpheli aynı akşam adli kontrol istemiyle hâkimliğe sevk edildi. Eylül ortasındaki fon krizinden bu yana döviz mevduatına 12,16 milyar $ girdi. Son dört haftanın toplamı 7,46 milyar $. Korunma talebi soruşturma büyüdükçe hızlanıyor. Bu verilerden nedensellik kanıtlanamıyor; yalnız eşzamanlılık görülüyor.

Kısıt net tamponda, bir yıllık borcun sekizde biri

TCMB brüt rezervi 13 Kasım haftasında 2,113 milyar $ azalarak 158,95 milyar $'a indi. Düşüşün kaynağı altın. Altın rezervi 4,341 milyar $ eriyip 99,70 milyar $'a geriledi. Döviz rezervi ise 2,227 milyar $ artıp 59,25 milyar $'a çıktı. Brüt tamponun %62,7'si altın (Talay hesabı). Bu tamponun yönünü TCMB değil ons fiyatı belirliyor.

Bloomberg HT hesabına göre net rezerv 41,3 milyar $, swap hariç net rezerv 28,5 milyar $. Swap hariç net, TCMB'nin bankalarla yaptığı döviz takaslarını düşünce kalan tampondur. Kalan vadeye göre bir yıl içinde ödenecek dış borç eylül sonunda 240,2 milyar $. Swap hariç net bu tutarın %11,9'unu, brüt rezerv yaklaşık üçte ikisini karşılıyor (Talay hesabı). Şirketlerin tek haftalık döviz eklemesi swap hariç net rezervin %18,6'sına denk.

Seride bir tutarsızlık var. 12 Kasım'da TCMB'ye dayanan haberler 6 Kasım değerini 27,44 milyar $ vermişti. Bloomberg HT ise 13 Kasım'ı 84 milyon $ düşüşle 28,5 milyar $ yazdı. Bu, 6 Kasım'ı yaklaşık 28,58 milyar $ yapar. Farkın revizyondan mı yöntemden mi geldiği doğrulanamadı. Hangisi doğru olursa olsun tampon 30 milyar $'ın altında.

Döviz mevduatı stoku 228,64 milyar $ ile brüt rezervin üstünde. Kısa vadeli dış borç eylül sonunda 173,1 milyar $; bunun 73,6 milyar $'ı banka dışı sektörlerde. Bu borcu çeviren şirket için dövize geçmek rasyonel bir korunma. Toplamda ise aynı davranış TCMB'nin net döviz biriktirme alanını daraltıyor.

Uzun uç ile döviz talebi aynı kaynaktan besleniyor

Yerli kurum tahvili elden çıkarınca eline TL geçer. Bu TL ya kısa vadeye ya dövize gider. Politika faizi 22 Ekim'den beri %36; kısa vade hâlâ cazip. Kur 19 Kasım'da 50,4693'te kapandı ve sakin kaldı. Sakin kur, TCMB'nin talebi döviz rezerviyle karşıladığını gösterebilir. Bunu gösteren günlük müdahale verisi yok; doğrulanamadı. BIST 100 aynı gün %0,67 düşüşle 11.400,09'da kapandı.

Bu tablo 19 Kasım raporumuzun denetim tezini ölçülebilir kılıyor. O rapor kilidin denetimin güvenilirliğinde olduğunu yazmıştı. Güven sorunu şimdi iki seride görünüyor: tüzel kişi döviz mevduatı ve swap hariç net rezerv. İlki haftada 5,3 milyar $ büyürken ikincisi 84 milyon $ geriledi. Makas açık kaldıkça TCMB'nin 10 Aralık'taki indirim alanı daralır.

Çürütücü ve takvim

Tez üç koşulda çürür. 20 ve 27 Kasım haftalarında tüzel kişi döviz mevduatı arındırılmış bazda geriler. Swap hariç net rezerv 30 milyar $'ın üstüne çıkar. 10 yıllık getiri Bloomberg HT serisinde %36,52'nin, Investing serisinde %33,5'in altına iner. Bunlar soruşturmadan yeni bir kurumsal isim çıkmadan gerçekleşirse kısıt gevşemiş olur.

İlk test 26 Kasım 14:30'daki 20 Kasım haftası verisi. İkinci kez 5 milyar $ üstü kurumsal giriş, korunmanın tek seferlik olmadığını gösterir. Bu durumda ikinci senaryonun olasılığını %30'dan yukarı taşırız. Sonraki PPK kararı 10 Aralık'ta.

Olasılıklar

Senaryolar

SenaryoOlasılıkTetikleyiciPiyasa etkisi
H1Korunma sürer, tampon yatay kalır%50Kurumsal döviz girişi haftalık 1–5 milyar $ arasında sürer; soruşturmadan yeni bir kurum adı çıkmazSwap hariç net rezerv 27–30 milyar $ bandında kalır; 10 yıllık Investing serisinde %33,5–34,5 aralığında dalgalanır
H2Korunma tamponu aşındırır%3026 Kasım verisinde ikinci kez 5 milyar $ üstü kurumsal giriş; soruşturma yeni kurumlara uzanırSwap hariç net rezerv belirgin geriler; 10 yıllık %34'ü kalıcı aşar, 10 Aralık indirimi küçülür ya da ertelenir
H3Akım döner%20Tüzel kişi döviz mevduatı 20 ve 27 Kasım haftalarında geriler; yabancı tahvil alımı sürerSwap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşar; 10 yıllık Investing serisinde %33,5'in altına iner

Modül A

Kısıt Matrisi

YAPISAL ORT. 4,0 · OPERASYONEL ORT. 2,3Yapısal kısıtlar baskın: sonuç, aktörlerin tercihlerinden çok bu sınırlarla belirlenir.

Yapısal kısıtlarkalıcı · iradeden bağımsız

  • Swap hariç net tamponun darlığı · Türkiye

    5/5

    Swap hariç net rezerv 13 Kasım haftasında 28,5 milyar $. Bir yıl içinde ödenecek dış borç 240,2 milyar $; net tampon bunun %11,9'unu karşılıyor (Talay hesabı).

  • Kurumsal korunma talebi · Türkiye

    4/5

    Tüzel kişiler 13 Kasım haftasında 5,295 milyar $ döviz ekledi. Bu tek hafta swap hariç net rezervin %18,6'sına denk; fon krizinden bu yana toplam giriş 12,16 milyar $.

  • Denetim zincirine uzanan soruşturma · Türkiye

    4/5

    Savcılık 19 Kasım'da eski BDDK Başkanı Kavcıoğlu'na yurt dışına çıkış yasağı koydu; 7 şüpheli adli kontrol istemiyle hâkimliğe sevk edildi.

  • Tamponun altın değerlemesine bağımlılığı

    3/5

    Brüt rezerv 158,95 milyar $, bunun 99,70 milyar $'ı altın. Haftalık 2,113 milyar $'lık düşüşün kaynağı 4,341 milyar $'lık altın erimesi.

Operasyonel sürtünmegeçici · zamanla çözülür

  • PPK takvimi haftalar

    3/5

    Politika faizi 22 Ekim'den beri %36, sonraki karar 10 Aralık'ta. Kurumsal korunma sürerse indirim alanı bu tarihe kadar daralabilir.

  • Swap hariç serideki tutarsızlık günler

    2/5

    6 Kasım değeri bir kaynakta 27,44, Bloomberg HT hesabından türetince yaklaşık 28,58 milyar $. Farkın nedeni doğrulanamadı.

  • Gösterge tahvil belirsizliği günler

    2/5

    19 Kasım'da 10 yıllık getiri Bloomberg HT'de gün içi %36,97, Investing kapanışında %33,83. Fark 314 baz puan; hangisinin esas gösterge olduğu belirsiz.

  • Haftalık veri gecikmesi haftalar

    2/5

    Rezerv ve döviz mevduatı verisi bir hafta gecikmeli geliyor. 20 Kasım haftası 26 Kasım 14:30'da yayımlanacak; arada akım görünmüyor.

Modül B

Sinyal ve Gürültü

SİNYAL %67 · GÜRÜLTÜ %33

Modül C

Varlık Sınıfı ve Pozisyonlama Çıkarımları

Varlık sınıfıMaruziyetAktarım kanalıH1H2H3BeklenenKanaatVadeİzlenecek
DövizTL kuruKurumsal korunma talebi net tamponu zorlar; TCMB kuru rezervle sakin tutar0−−+−0,40●●●0–3 ayUSDTRY'nin 52 eşiği ve 26 Kasım tüzel kişi döviz mevduatı
Egemen borçTL cinsi uzun vadeli devlet tahviliYerli kurumun uzun uçtan çıkışı vade primini büyütür−−−++−0,70●●●0–3 ayInvesting serisinde 10 yıllık getirinin %34 eşiği
Egemen borçTürkiye 5 yıllık CDSYerli korunma rezervi aşındırırsa dış risk primine taşınır0−−+−0,40●●●0–3 ayCDS'nin 250 baz puan eşiği
KrediBanka dışı şirketlerin kısa vadeli dış borcuDaralan tampon ve yüksek uzun faiz borç çevirme maliyetini artırır−−−+−0,90●●●3–12 ayTCMB kısa vadeli dış borç verisinde diğer sektörler kalemi
OynaklıkTL kur oynaklığıKorunma talebi rezerv kapasitesini aşarsa oynaklık sıçrar0++−+0,40●●●0–3 aySwap hariç net rezervin 27 milyar $ altına inmesi

Okuma: ++ güçlü yapısal destek · + destek · 0 nötr · − baskı · −− güçlü baskı. “Beklenen”, senaryo olasılıklarıyla ağırlıklandırılmış yöndür. H1: Korunma sürer, tampon yatay kalır · H2: Korunma tamponu aşındırır · H3: Akım döner.

Varlık sınıfı düzeyinde, senaryoya koşullu genel analizdir. Belirli bir menkul kıymet, fiyat hedefi ya da işlem zamanlaması içermez; kişiye özel yatırım tavsiyesi değildir (6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu).

İkinci tur etkiler

Peki sonra ne olur?

Başlangıç

Tüzel kişiler 13 Kasım haftasında 5,295 milyar $'lık döviz ekledi. Aynı hafta swap hariç net rezerv 84 milyon $ azalarak 28,5 milyar $'da kaldı.

  1. 1

    Rezervhaftalar içinde

    Kurumsal talep sürerse TCMB'nin döviz rezervindeki 2,227 milyar $'lık haftalık artış durur. Biriken döviz şirket talebini karşılamaya gider, swap hariç net tampon 28,5 milyar $'ın altına iner.

    İzlenecek: 26 Kasım 14:30 TCMB 20 Kasım haftası rezerv ve döviz mevduatı verisi

  2. 2

    Faiz eğrisihaftalar içinde

    Net tampon büyümeyince TCMB kuru sakin tutmak için TL likiditesini sıkı tutar. Kısa vade %36 çevresinde cazip kalır, yerli kurum uzun ucu elden çıkarmayı sürdürür ve 10 yıllık getiri yükselir.

    İzlenecek: Investing serisinde 10 yıllık getirinin %34 eşiği ve aralık DİBS ihale faizleri

  3. 3

    Dış finansmanaylar içinde

    Yüksek uzun faiz ve daralan tampon 10 Aralık indirimini küçültür. Banka dışı sektörlerin 73,6 milyar $'lık kısa vadeli dış borcunu çevirme maliyeti artar, korunma talebi kendini besler.

    İzlenecek: 10 Aralık PPK kararı ve TCMB'nin ekim sonu kısa vadeli dış borç verisi

Zinciri kıran

Tüzel kişi döviz mevduatı iki hafta üst üste geriler ve swap hariç net rezerv 30 milyar $'ı aşarsa zincir ilk adımda kırılır. Ons altındaki yükseliş yalnız brüt tamponu toparlar, zinciri kırmaz.

Tetikleyiciler

İzlenecek eşikler

GöstergeEşikBugünAnlamı
USD/TRY> 5250,47Kur 52'yi aşarsa kurumsal korunma talebi rezervle karşılanamaz hâle gelmiş olur; ikinci senaryo öne çıkar
Türkiye 5 yıllık CDS> 250—CDS 240'tan 250'yi aşarsa yerli korunma dış risk primine de taşınmış olur; yabancı akımı tersine döner
Türkiye 10 yıllık getiri> %34—Investing serisinde 10 yıllık %34'ü kalıcı aşarsa yerli satış sürüyor demektir; 10 Aralık indirim alanı daralır

Kaynaklar

  1. Endeks24 — Döviz mevduatı bir haftada 5,2 milyar dolar artış kaydetti
  2. Bloomberg HT — Döviz mevduatlarında 4 ayın en hızlı artışı
  3. Bloomberg HT — TCMB rezervlerindeki toparlanma kalıcı olmadı
  4. CNN Türk Finans — Merkez Bankası rezervleri 13 Kasım haftasında geriledi
  5. Hürriyet Daily News — Türkiye's short-term external debt rises to $173 billion
  6. Bloomberg HT — Türkiye 10 yıllık tahvil getirisi rekor seviyeye yükseldi
  7. Investing.com — Turkey 10-Year Bond Yield Historical Data
  8. Bloomberg HT — Yurt dışı yerleşiklerin hisse alımları sürüyor
  9. Bloomberg HT — Fon soruşturmasında Kavcıoğlu'na yurt dışına çıkış yasağı
  10. Bloomberg HT — Fon soruşturmasında gözaltına alınan 7 zanlıya adli kontrol istemi
  11. Investing.com — Turkey CDS 5 Years USD Historical Data
  12. Investing.com — USD/TRY Historical Data
  13. Anadolu Ajansı — Borsa günü düşüşle tamamladı
  14. Habertürk — Merkez Bankası faiz kararını açıkladı
Paylaş

Kaynak ve doğrulama kuralları: metodoloji · Hata bildirimi: iletişim

İlgili raporlar